Πραστός , η ιστορική πρωτεύουσα της Τσακωνιάς

Οι φωτογραφίες είναι από την Θεία Λειτουργία της Πέμπτης 11 Αυγούστου, στα πλαίσια των  εορταστικών εκδηλώσεων για την Κοίμηση της Θεοτόκου.

Η λειτουργία τελέστηκε στα ερείπια του ναού  της Παναγίας, 

που είναι ότι απέμεινε μετά την καταστροφή του Πραστού το 1826 από τον Ιμπραήμ.

 Στο λόφο πλάι στην Παναγία βρίσκεται το καμπαναριό της εκκλησίας,

 όπου υπάρχει ενα όμορφο πλάτωμα με πανοραμική θέα.

Τα τσακώνικα χαλιά στρώθηκαν πάνω στο χώμα για να υποδεχτούν την εικόνα της Παναγίας ,

που οι κάτοικοι του Πραστού, είχαν προλάβει να φυγαδεύσουν στο Λεωνίδιο, 

πριν την επιδρομή του Ιμπραήμ.

Από τότε φυλάσσεται στην εκκλησία της Μητρόπολης του Λεωνιδίου , 

μαζί με το ξυλόγλυπτο τέμπλο της εκκλησίας, 

που κι αυτό κατάφεραν να το σώσουν μεταφέροντάς το σε κομμάτια.

Από τον Μεσαίωνα μέχρι και τους προεπαναστατικούς χρόνους, ο Πραστός υπήρξε η παλιά και ιστορική πρωτεύουσα της Τσακωνιάς. Βρίσκεται σε υψόμετρο 750 μ.

και είναι αμφιθεατρικά χτισμένος, σε πλαγιά του Πάρνωνα 

Η επιλογή της θέσης που κτίστηκε, οφειλόταν σε αμυντικούς λόγους για το φόβο των πειρατών. 

Τον 18ο αι. και τα πρώτα χρόνια του 19ου, ο Πραστός βρισκόταν σε μεγάλη ακμή, 

με πληθυσμό που ξεπερνούσε τις 7000 κατοίκους.

Την περίοδο εκείνη ανθούσαν το εμπόριο και η ναυσιπλοΐα και οι εμπορικές σχέσεις του Πραστού είχαν φθάσει μέχρι την Κωνσταντινούπολη, τη Ρωσία, την Τουρκία, την Αίγυπτο και την Γαλλία.

Τα εμπορεύματα μεταφέρονταν συνήθως με σπετσιώτικα και υδραίικα καράβια, 

κυριότεροι μέτοχοι των οποίων ήταν οι Πραστιώτες έμποροι.

Ο Πραστός, λόγω του επικερδούς εμπορίου, είχε αναπτύξει σημαντική οικονομική ισχύ 

και είχε αναδειχθεί σε ιστορική πρωτεύουσα της Τσακωνιάς. 

Οι τρεις συνοικίες του ήταν στολισμένες με ψηλούς πύργους, ωραίες εκκλησίες, υδραγωγεία, επιβλητικά αρχοντικά, τα ερείπια των οποίων μαρτυρούν ακόμη και σήμερα,

τη δύναμη και τη λάμψη του παλιού Πραστού, η οποία έσβησε το 1826 

μετά την πυρπόλησή του από τον Ιμπραήμ.

Οι Πραστιώτες στην προσπάθειά τους να γλυτώσουν απο την καταστροφική έφοδο του Ιμπραήμ κατέφυγαν στο Λεωνίδιο, "τον σίγουρο τόπο", σύμφωνα με τον Θ.Κολοκοτρώνη. 

Εδώ μετέφεραν αρκετά από τα πλούτη τους και έκτισαν τα νέα αρχοντικά τους. 

Μεγάλη και σπουδαία ήταν η συμμετοχή των Πραστιωτών,
 στο ξεκίνημα της επανάστασης του 1821 με επι κεφαλής τον καπετάν Γιωργάκη,

ενώ οι εφοπλιστές (Χατζηπαναγιώτης,Τροχάνης κ.ά) προσέφεραν πολλά πλοία
και χρήματα κατά τη διάρκεια του αγώνα.

 Το παληό σχολείο, έρημο πιά,
τη δεκαετία του ΄60 αριθμούσε περίπου 90 μαθητές

Ο ναός των Ταξιαρχών που κατασκευάστηκε το 1732,

 με πλούσιες τοιχογραφίες και λιθανάγλυφες πλάκες στο δάπεδο.

Ο ΄Αγιος Δημήτριος , μονόκλιτη σταυρεπίστεγη βασιλική με τρούλο, 

του 17ου αιώνα, με αξιόλογες τοιχογραφίες.

 Από τα τελευταία χρόνια της Τουρκοκρατίας,
 ο Πραστός είχε αρχίσει να μοιράζεται την σπουδαιότητά  του με το Λεωνίδιο,
που αποτελούσε ήδη τη δεύτερη διαμονή των Πραστιωτών. 

Απόδειξη γι αυτό είναι τα περίφημα αρχοντικά των Τσικαλιώτη, Ευσταθίου, Κατσικογιάννη, Χατζηπαναγιώτη κ.ά  που χρονολογούνται  στα πρώτα χρόνια του 19ου αιώνα. 

Μετά την καταστροφή του Πραστού από τον Ιμπραήμ, έγινε η οριστική μεταφορά του κέντρου της κοινωνικής και οικονομικής ζωής της Τσακωνιάς , κυρίως στο Λεωνίδιο.

Ο Πραστός σήμερα κατοικείται από ερείπια που μαρτυρούν τις παλιές του δόξες , 

εξ ού και το τραγούδι της Τσακώνισας που "αγνάντευε την Τσακωνιά και του Πραστού το ρέμα":

"Πραστέ μου πούν΄ οι πύργοι σου

και πούν΄η αρχοντιά σου!"

Ενα αντιπροσωπευτικό κτίσμα  τσακώνικης αρχιτεκτονικής είναι το αρχοντικό του Μανώλη Καραμάνου , προύχοντα του Πραστού στα τέλη του 18ου αιώνα, 

τα ερείπια του οποίου στέκονται ως μνημείο πλέον, μοναδικό και ιδιαίτερα αξιόλογο.

Αναπαράσταση της όψης του κτιρίου

Ο Πραστός σήμερα  έχει πλέον ερημωθεί και οι κάτοικοί του που έχουν εγκατασταθεί στον κοντινό Αγ.Ανδρέα και το Λεωνίδιο, τον επισκέπτονται για τις διακοπές τους και για τις εορταστικές εκδηλώσεις που κάθε χρόνο οργανώνει με μεγάλη επιτυχία, 

ο πολύ δραστήριος μοναχός της μονής Καρυάς 

και εφημέριος των Παμμεγίστων Ταξιαρχών του Πραστού, παπά Κύριλλος.

 Εδώ, μια παρέα από Πραστιώτες με επικεφαλής τον παπα Κύριλλο, κουβεντιάζουν 

με πολλές από τις φράσεις τους  στην τσακώνικη διάλεκτο .

Μετά το τέλος της θείας λειτουργίας, ακολούθησε ένα μουσικό ταξίδι

 στη Σμύρνη στην Πόλη και στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου 

με την ορχήστρα «Ελλήνων Μελίσματα». 

Συμμετείχε ο Σύλλογος Ελληνικών Χορών & Εθνογραφικών Ερευνών "Ο ΘΥΡΕΑΤΗΣ"

Ο Πραστιώτης δάσκαλος και διευθυντής του Δημοτικού σχολείου Λεωνιδίου,
 κ. Παναγιώτης Τσαγκούρης, συνομιλεί με τον Κερκυραίο στην καταγωγή, παπα Κύριλλο.
 Παρακολουθεί, ο αδελφικός φίλος του Παναγιώτη, ο Γιάννης ο ναυτικός, από τον Πραστό και αυτός.

Πηγή πληροφοριών: "Αρχείον της Τσακωνιάς"

Ένας έφηβος ετών 88, γιατρός μαιευτήρας, ποιητής και πρόσφατα.. εθελοντής γιατρός ! !

 Μιχάλης Τροχάνης

Τον κ. Μιχάλη Τροχάνη , τον συνάντησα στις αρχές του μήνα,στο κέντρο υγείας του Λεωνιδίου,

όπου με πρωτοβουλία της γιατρού Κατερίνας Χαρίτου και της νοσηλεύτριας Ελένης Μάγγου,

είχε οργανωθεί δωρεάν εξέταση τεστ Παπανικολάου, για τις γυναίκες του Λεωνιδίου.

Ηταν όμως απαραίτητη και η συμμετοχή ενός ειδικού γιατρού γυναικολόγου,

 ο οποίος ευτυχώς, βρέθηκε στο πρόσωπο του κ.Μιχάλη,

 που για πολλά χρόνια ήταν ο "μάμμος" ( μαιευτήρας )  του Λεωνιδίου.

 Παράλληλα διατηρούσε και μαιευτική κλινική στην Αθήνα,

 μαζί με την αγαπημένη του σύζυγο, μαία στο επάγγελμα. 

Ο υπέροχος αυτός άνθρωπος, προσέφερε τις υπηρεσίες του στο κέντρο υγείας,

 από το πρωί μέχρι αργά το απόγευμα, ήρεμος και χαμογελαστός.

 Εντυπωσιάστηκα με την ευγένεια και τη σεμνότητά του και θέλησα να τον

 γνωρίσω από κοντά.  Βρέθηκα λοιπόν  στο όμορφο σπιτικό του στο Λεωνίδιο,

 όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε με  άλλα δύο αδέλφια.

Πατέρας του ήταν ο περίφημος γιατρός, Αριστόνους Τροχάνης, 

μία από τις πλέον δραστήριες προσωπικότητες του Λεωνιδίου,

ο οποίος είχε διατελέσει  βουλευτής Αρκαδίας και δήμαρχος Λεωνιδίου. 

Μητέρα του ήταν η αδελφή του μεγάλου μας ποιητή Κώστα Ουράνη 

(πραγματικό όνομα Κώστας Νιάρχος),

Μαρία Νιάρχου, η οποία σπούδασε στην οικοκυρική σχολή της Νάξου 

και είχε επίσης μεγάλο ταλέντο στις καλές τέχνες.

Ο γιατρός με καλοδέχτηκε στο σπίτι του, με ξενάγησε, 

αλλά δίστασε όταν του έκανα γνωστή την πρόθεσή μου, να του κάνω ένα μικρό αφιέρωμα.

Διαμαρτυρήθηκα και αναρρωτήθηκα μέχρι πότε άραγε θα  αποτελεί είδηση, 

μόνο ότι έχει σχέση με βία, έγκλημα και ανηθικότητα?

Τελικά τον έπεισα και ταυτόχρονα μου παραχώρησε και ενα ποίημα, 

από τα εκατοντάδες που έχει γράψει και που απαγγέλλει θαυμάσια.

Στις φωτογραφίες, με την γλυκύτατη και δραστήρια σύζυγό του,
 την κ. Δέσποινα από την Ικαρία.

Οι δυό τους είναι αχώριστοι από τα φοιτητικά τους χρόνια. 

Χαλκογραφία, έργο της μητέρας του, Μαρίας Νιάρχου

 Ο πατέρας του, Αριστόνους Τροχάνης

Ο γιατρός μπρστά στις φωτογραφίες των προγόνων του

 Ο προπάππους του γιατρού, Μιχαήλ Εμμ.Τροχάνης,
 γεννημένος το 1797 στον Πραστό, είχε σπουδάσει ιατρική στην Πίζα της Ιταλίας.

Είχε γνωριστεί δε, με την οικογένεια του Μεγ.Ναπολέοντα
και είναι αυτός που στο σπίτι της κόμισσας Μποργκέζε,
διαπληκτίστηκε με τον Μέτερνιχ και παρα λίγο να μονομαχούσαν,
αν δεν μεσολαβούσε η ίδια η κόμισσα, που του είχε ιδιαίτερη αδυναμία.

Ο πατέρας του προπάππου του, Αναγνώστης Τροχάνης από τον Πραστό,
 ήταν συνιδιοκτήτης σε Σπετσιώτικα καράβια
 και σημαντικός χορηγός της  επανάστασης του 1821.

Ο Μιχάλης Τροχάνης στον κήπο του σπιτιού του.
Το κομμάτι του κτήματος, πίσω από τις πορτοκαλιές με τα κυπαρίσσια ,
 έχει παραχωρηθεί από τον πατέρα του στον δήμο Λεωνιδίου,
 για να φιλοξενηθεί το Ηρώον και να δημιουργηθεί πλατεία.

Αυτό το κτίσμα είχε κατασκευαστεί από τον πατέρα του,  Αριστόνους Τροχάνη,
μέσα στον κήπο του σπιτιού τους, για να νοσηλεύονται τα παιδάκια που έρχονταν
για επίσκεψη στο ιατρείο του, από τα μακρινά χωριά,  μέχρι να αναρρώσουν.

Ο γιατρός κυτάζει με τρυφερότητα την αγαπημένη του τριανταφυλλιά
( την είχε φυτέψει η μητέρα του ), για την οποία έχει γράψει ένα πολύ συγκινητικό ποίημα.

Με δυσκολία πάντως κατάφερα να ξεχωρίσω ένα από τα τόσα ποιήματα,
που συνεχίζει να γράφει με πάθος και ζωντάνια, ο έφηβος αυτός, των 88 ετών.


~~~~~~~~~~~~~~~

Στης Γειτονιάς Το Ταβερνάκι

Σήμερα κάθισα μονάχος μου να πιω ένα κρασάκι
στης γειτονιάς μου το μικρό το ταβερνάκι
παρήγγειλα στον κάπελα μία μισή για δυο, για τρεις
μ’ απ’ την παρέα, που περίμενα, δε φάνηκε κανείς.

Είπα, όπου και να’ ναι θα’ ρθουνε
μαζί για να τα πούμε
κι όλα όσα ζήσαμε απ’ τα παλιά
όλοι μαζί να θυμηθούμε.

Γουλιά, γουλιά πίνω μονάχος το κρασί
και το μυαλό μου αρχίζει να θολώνει
το παρελθόν γίνεται με μιας παρόν
κι η θύμηση, την πρότερη ζωή, όλο και τη φουντώνει.

Οι αναμνήσεις ξετυλίγονται σιγά - σιγά στο νου
σαν αποκριάτικες κορδέλες
απ’ τον καιρό που ήμουνα παιδί
μέχρι σ’ αυτές, τις τελευταίες της ζωής μου, μέρες.

Ποτέ δεν ήρθανε ούτε οι δυο, ούτε οι τρεις
κι έμεινα στο καπηλειό, μονάχος να θυμάμαι
όλες τις λύπες, τις χαρές, όλες αυτές
που στη ζωή θα θέλαμε απ’ την αρχή να ζούσαμε
όλοι επιθυμάμε.

Κι έρχεται κάποτε στη σκέψη όλων μας κάποια στιγμή
που όλα και για όλους σβήνουν
όπως τα κεριά στα μανουάλια σαν καούνε
τρικλίζοντας γυρνάει ο καθένας μας από το καπηλειό
μέσα από τα σκοτεινά της γειτονιάς του τα σοκάκια
μονολογώντας, πως η ζωή, χωρίς παρέα,
δίχως συντροφιά
είναι κενή, είναι τελείως άδεια.

Μιχάλης Τροχάνης

~~~~~~~~~~~~~~~~  

Το μήλο κάτω  από την μηλιά..

Ο εγγονός,  συνεχίζει την παράδοση των παππούδων,
γράφοντας εξαιρετική ποίηση στην αγγλική γλώσσα!




~~~~~~~~~~~~~~~~~

Το θέμα θα συνεχιστεί, στα πλαίσια αφιερώματος στα σπίτια  και την ιστορία τους,
με μία ξενάγηση στη διπλανή κατοικία ,
όπου  έζησε τα παιδικά του χρόνια ο ποιητής Κώστας Ουράνης .
Το σπίτι ανήκει στον αδελφό του γιατρού,  κ. Νίκο Τροχάνη, γιατρό και ποιητή επίσης!

Βλησιδιά

Η Βλησιδιά είναι ενα καταπράσινο χωριό που βρίσκεται στο οροπέδιο του 

Νότιου Πάρνωνα , μετά το χωριό Πελετά και σε απόσταση περίπου 17 χλμ.από αυτό. 

( τα τελευταία 5χλμ. δυστυχώς, ακόμη χωματόδρομος).

Ανήκει και αυτό στο δήμο Νότιας Κυνουρίας και

κατοικείται συνεχώς εδώ και 800 χρόνια - τώρα πιά με ελάχιστους μόνιμους

 κατοίκους -  αλλά με πολλούς καλοκαιρινούς επισκέπτες. 

Το χωριό περιτριγυρίζεται από πυκνό δάσος και πλούσια αναβλύζοντα νερά, 

οπότε και  το όνομά του δεν μοιάζει καθόλου τυχαίο.. 

Βλησίδι σημαίνει "αφιέρωμα" και μεταφορικά

την αφθονία , τον πλούτο, τον θησαυρό.

Οι κάτοικοι λίγοι, αλλα εξαιρετικά φιλόξενοι

 Το δημοτικό σχολείου Βλησιδιάς ( τότε Νεοχωρίου ), 

φιλοξενούσε κάποτε περίπου 40 παιδιά